Vì sao tái cấu trúc thất bại?

(TBKTSG) –
Làm thế nào để hạn chế thất bại khi thực hiện tái cấu trúc doanh
nghiệp? Muốn tái cấu trúc doanh nghiệp phải bắt đầu từ đâu? Người chủ
doanh nghiệp phải làm gì trước khi “đặt trọn” sự nghiệp vào tay nhà tư
vấn…

Những băn khoăn như thế sẽ được giải đáp phần nào trong bài viết thứ hai của loạt bài về tái cấu trúc doanh nghiệp.

Có doanh nghiệp với doanh số cả ngàn tỉ đồng, quy mô nhân viên trên
ngàn người suốt mấy năm qua đã “loay hoay” mãi với chuyện tái cấu trúc.
Doanh nghiệp đã không tiếc tiền thuê một công ty tư vấn về để khởi
xướng và dẫn dắt quá trình tái cấu trúc.

Họ bắt đầu bằng việc vẽ lại sơ đồ tổ chức, viết lại quy chế tổ chức
hoạt động của các phòng/ban, viết các bản mô tả công việc; rồi soạn
thảo các quy trình làm việc và hoàn thành một bộ tài liệu đồ sộ với đầy
đủ các “hướng dẫn”, “quy trình”, “quy phạm”… được đóng thành tập dày.
Bộ tài liệu đã được chuyển giao cho lãnh đạo doanh nghiệp một cách
trang trọng trong một buổi lễ hoành tráng với sự tham gia của nhiều
quản lý cấp cao và cấp trung.Tiếp theo
đó, chủ doanh nghiệp cũng đã bỏ không ít tiền cho các công ty “săn đầu
người” để chiêu dụ nhân tài về nhằm thay thế, “nâng cấp” bộ máy nhân sự
cho phù hợp với sơ đồ tổ chức mới, chức năng, nhiệm vụ mới và những bản
mô tả công việc mới. Toàn bộ quá trình viết lách, soạn thảo, hiệu
chỉnh, hoàn thiện và hướng dẫn sử dụng bộ tài liệu mất cả năm trời.
Công tác tuyển dụng, tái bố trí, thuyên chuyển, thay thế người… cũng
kéo dài suốt năm.

Thế nhưng chỉ sau chưa đầy nửa năm, bộ tài liệu hầu như đã bị “xếp
xó”, không mấy ai quan tâm sử dụng. Các “nhân tài” mới thì lần lượt ra
đi, không hẹn ngày về, doanh nghiệp lại trở về với những con người cũ,
cách làm cũ, thói quen cũ. Chủ doanh nghiệp đặt lại vấn đề, và lại tìm
kiếm nhà tư vấn khác…

Không chỉ một doanh nghiệp này, nhiều doanh nghiệp cũng lâm vào hoàn cảnh tương tự khi thực hiện tái cấu trúc. Vì sao như vậy?

Thứ nhất, việc giao cho một đơn vị tư vấn làm nhiệm vụ “khởi xướng”
và “dẫn dắt” quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp là một sai lầm. Tái
cấu trúc là sứ mệnh của doanh nghiệp, phải do chính lãnh đạo cao nhất
của doanh nghiệp khởi xướng và dẫn dắt đến tận cùng. Điều này đồng thời
cũng để khẳng định quyết tâm của lãnh đạo doanh nghiệp. Đơn vị tư vấn
chỉ nên là những người hướng dẫn cách làm, cách thực hiện và đóng vai
trò cố vấn, phản biện cho doanh nghiệp để cùng doanh nghiệp tìm ra cách
thức tốt nhất.

Không ai hiểu doanh nghiệp bằng chính chủ doanh nghiệp và những
người đang làm việc cho doanh nghiệp. Ngay cả việc soạn tài liệu cũng
phải do chính người bên trong doanh nghiệp tự soạn thảo dưới sự hỗ trợ
và hướng dẫn của chuyên gia tư vấn. Có như vậy thì người viết mới xem
đó là sản phẩm của mình, chính mình đặt ra những luật lệ, quy trình, và
chính mình phải tuân thủ chúng, chứ không phải do người khác viết và áp
đặt.

Thứ hai, tái cấu trúc không phải là quá trình chỉ có “vẽ” và “viết”.
Kết quả của tái cấu trúc không chỉ là một bộ tài liệu đồ sộ được bàn
giao theo cách thức trang trọng, hoành tráng là đủ. Những thứ được
trình bày trên giấy có khi lại là những thứ rất xa lạ với thực tế vận
hành của doanh nghiệp.

Thứ ba, tái cấu trúc, với mục tiêu là “nâng cao thể trạng” của “hạ
tầng cơ sở” doanh nghiệp, bắt buộc phải dựa trên nền tảng của một
“thượng tầng kiến trúc” hoàn hảo. Nếu “thượng tầng kiến trúc” có quá
nhiều bất cập, sai sót, việc củng cố “hạ tầng cơ sở” chỉ càng làm cho
doanh nghiệp thêm sa lầy.

“Thượng tầng kiến trúc” bao gồm những “hạng mục” ở “tầng cao” của
doanh nghiệp như triết lý kinh doanh, sứ mệnh, hoài bão, giá trị cốt
lõi, các chuẩn mực đạo đức, hành vi, văn hóa doanh nghiệp, các mục
tiêu, định hướng chiến lược, chiến lược công ty. Còn hạ tầng cơ sở là
những cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, cơ chế quản lý, điều hành, các
hoạt động và quá trình, các nguồn lực… Cơ cấu và cơ chế là để phục vụ
cho chiến lược. Nếu chiến lược sai, thì dù có cơ cấu, cơ chế và nguồn
nhân lực tuyệt hảo, doanh nghiệp cũng sẽ rơi vào thất bại nhanh chóng.
Việc bắt đầu bằng cách “vẽ lại” sơ đồ tổ chức như trường hợp kể trên
chỉ là một cách tiếp cận “phần ngọn” mà không nhìn thấy phần gốc, vốn
là yếu tố quyết định.

Thứ tư, quá trình tái cấu trúc hay tái lập doanh nghiệp có bản chất
giống như việc chữa bệnh cho một cơ thể có vấn đề. Không thể chữa dứt
căn bệnh nếu như không biết được chính xác căn bệnh và nguyên nhân đích
thực của nó. Muốn biết chính xác căn bệnh cũng như nguyên nhân, chúng
ta không thể không khám bệnh một cách tỉ mỉ và làm các xét nghiệm, kiểm
tra chuyên sâu. Không thể bắt tay ngay vào quá trình tái cấu trúc doanh
nghiệp khi chưa tiến hành một cuộc khảo sát toàn diện và chuyên sâu. Và
cuộc khảo sát này không thể chỉ dừng lại ở “hạ tầng cơ sở”.

Cuối cùng, tái cấu trúc hay tái lập, phải được bắt đầu bằng việc
“tái lập chính mình” ở cấp lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp. Không có
sự “tái lập chính mình” ấy, người chủ doanh nghiệp không thể thay đổi
được nhận thức và không thể có được quyết tâm “xới” lên mọi ngóc ngách
của doanh nghiệp để tìm ra những loại “bệnh tật” từng được che giấu
dưới nhiều hình thức. Đa phần, những bệnh tật ấy có nguyên nhân sâu xa
là từ người lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp. Và việc “chữa” được
chúng hay không, phần lớn phụ thuộc vào chủ doanh nghiệp hơn là người
bác sĩ.

Như vậy, quá trình tái cấu trúc thất bại trước hết là do cách hiểu,
sau đó mới do cách làm. Vì thế, người chủ doanh nghiệp, ngoài quyết
tâm, cần phải tìm hiểu thật kỹ để nhận thức thật rõ bản chất thực sự
của quá trình này là gì trước khi “đặt trọn” sự nghiệp vào tay nhà tư
vấn.

(Kỳ cuối: Để tái lập/ tái cấu trúc thành công)

NGUYỄN HỮU LONG

This entry was posted in Quản trị doanh nghiệp. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s