Tái lập hay tái cấu trúc?

(TBKTSG) –
"Cần phải tái cấu trúc thôi!”, “Cần phải tái lập thôi!” – đó là những
câu mà nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và cả nhân viên thường thốt lên
trong thời gian gần đây khi gặp những khó khăn, trở ngại trong công tác
quản lý, điều hành hoặc khi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp gặp phải những khó khăn, đình trệ.

“Tái cấu trúc” (Restructuring) và “Tái lập”
(Re-engineering/ Recreating) được nhiều người hiểu một cách chung chung
là quá trình thực hiện những thay đổi căn bản trong doanh nghiệp nhằm
giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

Đôi khi, những từ này được hiểu lẫn lộn với nhau và
bản thân từng từ cũng có rất nhiều cách hiểu khác nhau, dẫn đến khi
thực hiện, do cách làm khác nhau, kết quả đem lại khác nhau, tạo ra
những cuộc tranh luận bất tận giữa các chuyên gia.

Trong phạm vi bài viết này, tác giả xin chia sẻ quan điểm và cách nhìn rõ hơn về các cụm từ đang là “mốt thời thượng” này.

“Restructuring”
(thường được dịch là “tái cấu trúc”) là quá trình tổ chức
(re-organize), sắp xếp lại doanh nghiệp nhằm tạo ra “trạng thái” tốt
hơn cho doanh nghiệp để thực hiện những mục tiêu đề ra.

Mục tiêu chung của tái cấu trúc là đạt được một
“thể trạng tốt hơn” cho doanh nghiệp để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả
hơn dựa trên những nền tảng về sứ mệnh, tầm nhìn, định hướng chiến lược
sẵn có của doanh nghiệp. Tuy vậy, trong nhiều trường hợp, tái cấu trúc
có thể chỉ nhằm mục tiêu đạt được sự “cải thiện vận hành” ở một mảng
nào đó trong tổ chức, doanh nghiệp.

Một chương trình tái cấu trúc toàn diện sẽ bao trùm
hầu hết các lĩnh vực như  cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, cơ chế quản
lý, điều hành; các hoạt động và các quá trình; các nguồn lực khác của
doanh nghiệp. Tái cấu trúc cũng có thể được triển khai “cục bộ” tại một
hay nhiều mảng của doanh nghiệp (tài chính, nhân sự, bán hàng, sản
xuất…) nhằm đạt mục tiêu là nâng cao “thể trạng” của bộ phận đó.

“Re-engineering” (được một số người dịch là “tái
lập”) là quá trình thiết kế lại (redesign) tận gốc các quá trình
(processes) trong doanh nghiệp, đặc biệt là các quá trình kinh doanh
(business processes) nhằm giúp cho tổ chức hoạt động hiệu quả hơn.

Mục tiêu của “re-engineering” là tạo ra những quy
trình được thiết kế lại tốt hơn, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả
hơn, cũng dựa trên những nền tảng về sứ mệnh, tầm nhìn, định hướng
chiến lược sẵn có của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khi nói đến khái niệm “recreating” (đây
mới đúng nghĩa là “tái lập”) thì mọi việc trở thành khác đi. Một quá
trình tái lập đúng nghĩa và trọn vẹn phải bao gồm ít nhất ba bước chính
sau: tư duy lại (rethinking); thiết kế lại (redesigning) và xây dựng lại (rebuilding).

Tư duy lại là “suy gẫm” lại về môi trường, thị trường và doanh nghiệp.

Môi trường là môi trường mà doanh nghiệp đang tồn
tại hoặc sẽ hướng đến, bao gồm các yếu tố vĩ mô như chính trị, pháp lý,
kinh tế, xã hội, công nghệ… Thị trường là thị trường mà doanh nghiệp
đang hoạt động, bao gồm dung lượng của thị trường, mức tăng trưởng, xu
hướng tiêu dùng, phân khúc thị trường và thị trường mục tiêu, các tác
lực ảnh hưởng (sản phẩm thay thế, đối thủ tiềm năng và hiện tại, sức ép
từ khách hàng, sức ép từ nhà cung cấp…), thương hiệu, hệ thống phân
phối… Doanh nghiệp là chính bản thân doanh nghiệp, bao gồm cơ cấu tổ
chức, hệ thống quản trị, các nguồn lực, hoạt động, quá trình…

Khi “tư duy lại”, chúng ta cần thu thập và phân tích
rất kỹ những thông tin của môi trường bên ngoài và bên trong doanh
nghiệp để có những  giải pháp tốt nhất cho doanh nghiệp. Kết quả của
“tư duy lại” có thể là một trong các phương án sau:

– Tiếp tục các bước tiếp theo, tức thiết kế lại, xây dựng lại;

– Chuyển đổi ngành nghề, loại hình hoạt động;

– Án binh bất động – tạm thời chưa làm gì;

– Tái cấu trúc (restructuring);

– Rút lui từng phần hay toàn bộ (exit strategy)

“Thiết kế lại” là “vẽ” lại toàn bộ bức tranh tổng
thể và chi tiết về doanh nghiệp, đi từ triết lý kinh doanh, sứ mệnh,
tầm nhìn, giá trị cốt lõi, các chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực hành vi,
văn hóa doanh nghiệp, mục tiêu, định hướng chiến lược, chiến lược công
ty… cho đến cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý điều hành, các hoạt động,
quá trình, các nguồn lực….

“Thiết kế lại” là để cho ra đời một “bản vẽ kiến
trúc” mới ưu việt hơn cho tòa nhà doanh nghiệp dựa trên cơ sở những
phân tích có được trong quá trình “tư duy lại” ở trên.

“Xây dựng lại” là xây dựng lại tòa nhà doanh nghiệp
theo đúng thiết kế mới đã lập. Đây là một quá trình lâu dài và gian
khổ, đòi hỏi sự cam kết từ phía lãnh đạo doanh nghiệp cũng như sự nỗ
lực và quyết tâm cao của toàn thể cán bộ, nhân viên. Kết quả của quá
trình “xây dựng lại” phụ thuộc rất nhiều vào “vật liệu”, “trang thiết
bị” xây lắp, con người, “phương pháp thi công”… Vì vậy, nhiệm vụ này
đòi hỏi phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các phòng, ban, bộ phận và cần
có những con người am hiểu cách thức xây dựng theo cả nghĩa đen lẫn
nghĩa bóng.

Như vậy, có thể nói “tái cấu trúc” là một phần của
quá trình tái lập, chủ yếu chỉ đi vào mục tiêu “nâng cao thể trạng” của
doanh nghiệp trên nền tảng hiện có,  trong khi đầu ra của tái lập là
giải pháp tốt nhất cho doanh nghiệp, bao gồm đích đúng, con đường đúng,
phương tiện đúng dựa trên một nền tảng có thể hoàn toàn mới.

Tương tự như việc “tái cấu trúc” một khách sạn chỉ
là chỉnh trang, sơn sửa lại phòng ốc, bổ sung, thay các trang thiết bị,
huấn luyện, đào tạo lại nhân viên hoặc thay đổi người, cải tiến cung
cách phục vụ… để kinh doanh tốt hơn. Trong khi đó “tái lập” một khách
sạn có thể dẫn đến việc chuyển đổi công năng (ví dụ thành cao ốc văn
phòng, làm trung tâm dạy ngoại ngữ), hoặc chỉ đơn giản là bán nó đi để
làm việc khác.

(Kỳ tới: Vì sao tái cấu trúc thất bại?)  

NGUYỄN HỮU LONG

This entry was posted in Quản trị doanh nghiệp. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s