Khủng hoảng tài chính Mỹ: Tác động đến cả kinh tế toàn cầu

(TBKTSG)
– Khủng hoảng tài chính Mỹ bắt đầu từ sự mất giá trên thị trường địa ốc
và thị trường cho vay địa ốc có thế chấp (mortgages). Giá địa ốc Mỹ
tăng nhanh trong thập kỷ vừa qua và trong 4-5 năm gần đây phần lớn là
do tăng mức cầu của những người mua nhà nhưng không đủ điều kiện tài
chính. Những người này được tài trợ bởi các món nợ địa ốc dưới chuẩn
(subprime mortgages).

Các món nợ dưới chuẩn này được dùng làm thế chấp để phát hành chứng
khoán dựa trên địa ốc (mortgage-backed securities) và các loại công cụ
tài chính phức tạp khác. Tổng giá trị của các loại chứng khoán và công
cụ tài chính phức tạp này lên tới 3.000-4.000 tỉ đô la Mỹ ở thời điểm
đầu năm 2007 và được bán cho giới đầu tư khắp thế giới, nhưng chủ yếu
là cho các ngân hàng và công ty bảo hiểm ở Mỹ và châu Âu.

Khi thị
trường địa ốc Mỹ bắt đầu chựng lại và xuống giá vào cuối năm 2006, đầu
năm 2007 thì các chứng khoán và công cụ tài chính dựa trên vay địa ốc
bị mất giá trầm trọng. Các công ty đánh giá tín dụng (rating agencies)
vì vậy đã hạ chỉ số tín dụng của nhiều chứng khoán từ AAA xuống CCC
trong vòng một ngày.

Điều này làm giới đầu tư hoang mang, mất tin tưởng và bán tống bán
tháo các tài sản này, làm chúng mất giá trầm trọng thêm.Hiện nay giá cả
các tài sản này xuống chỉ còn 20% (so với 100% ở đầu năm 2007). Nếu các
ngân hàng phải đánh giá tài sản của mình theo mức giá này, thì số lỗ
trên các tài sản dưới chuẩn có khả năng lên tới 2.400-3.200 ngàn tỉ đô
la Mỹ.

Từ đầu năm 2007 đến nay, các ngân hàng ở Mỹ và châu Âu đã công nhận
bị lỗ lên tới trên 510 tỉ đô la Mỹ và đã góp thêm vốn trên 350 tỉ đô la
Mỹ. Tuy nhiên các con số này còn quá nhỏ so với mức lỗ tiềm năng
2.400-3.200 ngày tỉ đô la Mỹ nói trên.

Ngay cả khi chính phủ Mỹ dùng ngân sách 700 tỉ đô la Mỹ để mua tài
sản dưới chuẩn theo giá thị trường hiện nay, thì đó chỉ là công khai
hóa mức lỗ tiềm năng như đã phân tích. Với mức lỗ tiềm năng lớn như
thế, nhiều ngân hàng ở Mỹ và một số ở châu Âu đã lâm vào tình trạng phá
sản (giá trị bên tích sản thấp hơn bên tiêu sản).

Khủng hoảng thị trường tín dụng đã trở thành khủng hoảng phá sản
ngân hàng. Tác động đối với nền kinh tế vì thế sẽ trầm trọng hơn nhiều
người vẫn nghĩ. Tình trạng tăng trưởng chậm của nền kinh tế toàn cầu có
khả năng trở thành suy thoái toàn cầu (định nghĩa là suất tăng trưởng
GDP dưới 2,5%).

Tình huống xấu nhất như phân tích ở trên sẽ tác động đến Việt Nam
qua hai kênh: (i) Giảm cầu trên thế giới sẽ dẫn đến giảm tăng tốc độ
xuất khẩu của Việt Nam; (ii) Khủng hoảng tài chính, ngân hàng và đe dọa
suy thoái ở nhiều nước sẽ giảm lượng vốn đầu tư chảy vào Việt Nam.Việt
Nam đã bị thiếu hụt lớn trong cán cân thanh toán thương mại, lên tới 16
tỉ đô la trong tám tháng đầu năm 2008.

Giảm xuất khẩu hay giảm lượng đầu tư vào Việt Nam sẽ tác động lên
tình trạng nhập siêu thể hiện bằng giảm phát hay suy thoái kinh tế. Đây
là nguy cơ, tuy vẫn còn tiềm ẩn, nhưng sẽ ngày càng rõ nét hơn nếu nền
kinh tế toàn cầu tiếp tục giảm tốc độ.

Tình trạng nhập siêu như hiện nay đã trở thành nhược điểm rất lớn
của Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng tài chính ở Mỹ và giảm tăng
trưởng kinh tế toàn cầu. Chính phủ Việt Nam cần phải áp dụng mọi biện
pháp nhằm giảm nhập siêu, kể cả tiếp tục thi hành chính sách kinh tế hạ
nhiệt và giảm việc nhập các loại hàng không cần thiết trước mắt.

TRẦN QUỐC HÙNG

This entry was posted in Tài chính. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s