Khủng hoảng tài chính Mỹ: Những người cảnh báo sớm

(TBKTSG) – Không
hiếm những lời cảnh báo về khả năng xảy ra khủng hoảng tài chính ở Mỹ
từ nhiều năm trước.Trong một bài viết trên CNN, Joseph Stiglitz, nhà
kinh tế từng đoạt giải Nobel năm 2001, cho rằng ông là một trong những
người thấy trước khả năng khủng hoảng và từng cảnh báo về nó.

Ông cho rằng sau khi nước Mỹ chứng kiến đợt vỡ bong bóng chứng khoán
liên quan đến các công ty công nghệ thông tin (dot.com) thì việc FED
liên tục cắt giảm lãi suất vào năm 2001 đã không kích cầu cho nền kinh
tế mà chỉ làm lợi cho người giàu. Dân Mỹ không làm ra tiền như trước,
nhất là sau khi diễn ra cuộc chiến Iraq nhưng vì lãi suất thấp nên cứ
vay tiền mua nhà.

Như vậy, FED đã thay bong bóng dot.com bằng bong bóng địa ốc – bắt
đầu vỡ vụn khi lãi suất tăng vọt từ 1% lên 5,35% trong vòng ba năm
2004-2006. Stiglitz cũng cho rằng giới quản lý doanh nghiệp tài chính
Mỹ đã không quản lý rủi ro mà lại tạo ra rủi ro. “Lợi ích của họ không
song hành với lợi ích của nền kinh tế và xã hội”, ông viết. Vì thế họ
đã làm đúng theo những gì họ được trả lương để làm: tập trung vào lợi
nhuận ngắn hạn và khuyến khích chạy theo rủi ro.

Lần này Stiglitz đề nghị phải cải tổ cách trả lương, thưởng cho giới
quản lý ngân hàng, tài chính để loại trừ động cơ cá nhân, chẳng hạn
tính hiệu quả hoạt động trên cơ sở năm năm chứ không phải từng năm nữa.
Ông đề nghị có một loại ủy ban bảo vệ người tiêu dùng tài chính, để bảo
đảm sản phẩm tài chính bán ra cho thị trường được dán nhãn “an toàn cho
tiêu dùng”.

Về dài hạn, ông đề nghị có một ủy ban xem xét tính ổn định của thị
trường tài chính để loại trừ các mánh lới sử dụng “đòn bẩy tài chính”
đã từng bị lợi dụng. Stiglitz nhấn mạnh các biện pháp như thế không bảo
đảm sẽ không còn khủng hoảng xảy ra vì giới tài chính rất khôn ngoan,
họ sẽ sớm nghĩ ra những “chiêu thức” mới để qua mặt bất kỳ rào cản mới
nào. Nhưng dù sao có quản lý vẫn còn hơn không và khủng hoảng dù có xảy
ra sẽ không trầm trọng như hiện nay.

Ann Lee là một tiếng nói cảnh báo gay gắt khác từ năm 2006. Tốt
nghiệp trường Kinh doanh Harvard, Lee có 10 năm kinh nghiệm làm việc
tại Wall Street nhưng bà bỏ nghề môi giới cho một quỹ đầu cơ, viết một
tiểu luận dài 22 trang mang tựa đề “Sòng bài Wall Street” để cảnh báo
về nguy cơ khủng hoảng tài chính do các sản phẩm phái sinh gây ra. Bà
gọi chúng là “tiền hơi vô giá trị”, đang được mua bán sôi động vào lúc
đó. Bà gửi tiểu luận này cho nhiều quan chức tại Washington nhưng câu
trả lời đều là, “cả giới quản lý và người tham gia biết rõ rủi ro của
thị trường” – đại khái không có gì phải lo cả.

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế tại Basel, Thụy Sỹ năm 2006 tính toán
rằng tổng giá trị các sản phẩm phái sinh tài chính toàn cầu lên đến
26.000 tỉ đô la, gấp đôi GDP của Mỹ. Còn Lee phỏng đoán con số này phải
lên đến 100.000 tỉ đô la. Khi chúng được mua bán, “không ai thật sự
biết rủi ro tín dụng nào được chuyển cho ai và ai phải ôm rủi ro sau
cùng” – bà viết từ năm 2006.

P.V.

This entry was posted in Tài chính. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s